Luật việt vị: vị trí, tham gia tích cực và pha chơi bóng của hậu vệ

Điểm chínhVị trí được đánh giá khi đồng đội chơi hoặc chạm bóng. · Tay và cánh tay không được tính trong vị trí việt vị. · Cầu thủ ở vị trí việt vị phải tham gia tích cực mới bị phạt. · Bóng bật lệch và pha cứu bóng khác với pha chơi bóng chủ ý. · Nhận bóng trực tiếp từ ném biên, phát bóng lên hoặc phạt góc không bị phạt việt vị.

Đứng ở vị trí việt vị có tự động bị phạt không?

Không. Cầu thủ ở vị trí việt vị khi một phần đầu, thân hoặc chân nằm trong nửa sân đối phương và gần đường cầu môn đối phương hơn cả bóng lẫn cầu thủ đối phương áp chót, nhưng không tính tay và cánh tay. Ở ngang hàng với cầu thủ đối phương áp chót hoặc hai cầu thủ cuối cùng thì không phải ở vị trí việt vị. Chỉ đứng ở vị trí đó chưa phải lỗi; cầu thủ chỉ bị phạt nếu sau đó tham gia tích cực vào tình huống. ^[1]

Trọng tài xác định vị trí tại thời điểm đồng đội chơi hoặc chạm bóng, không phải lúc người nhận bóng cuối cùng khống chế được bóng. Cầu thủ có thể chạy từ vị trí không việt vị tới nhận bóng, hoặc ngược lại có thể ở vị trí việt vị khi đường chuyền được thực hiện dù sau đó chạy về phía sau hàng thủ. Thời điểm đường chuyền được chơi là mốc quan trọng để đánh giá.

Thế nào là tham gia tích cực vào pha bóng?

Cầu thủ ở vị trí việt vị bị phạt nếu chơi hoặc chạm bóng do đồng đội chuyền hay chạm; hoặc cản trở đối thủ bằng cách ngăn họ chơi bóng, tranh bóng, che tầm nhìn hay thực hiện hành động rõ ràng ảnh hưởng khả năng chơi bóng. Việc chỉ đứng gần hậu vệ không luôn là lỗi: trọng tài đánh giá cầu thủ có thực sự tác động tới đối phương hoặc pha bóng hay không. ^[1]

Cầu thủ cũng có thể hưởng lợi từ vị trí việt vị khi bóng bật hoặc đổi hướng từ cột dọc, xà ngang, đối thủ hoặc pha cứu bóng của thủ môn rồi cầu thủ đó chơi bóng. Tuy nhiên, luật phân biệt tình huống đối thủ chủ động chơi bóng với pha bóng chỉ bật lệch hoặc cứu bóng. Vì thế cần xem hành động của hậu vệ có phải là chủ động kiểm soát và chơi bóng hay chỉ là chạm bóng ngoài ý muốn.

Pha chơi bóng có chủ ý của hậu vệ ảnh hưởng ra sao?

Nếu hậu vệ chủ động chơi bóng và có khả năng kiểm soát, cầu thủ tấn công trước đó ở vị trí việt vị thường không bị phạt chỉ vì nhận bóng từ pha chơi đó. Đây là điểm khác với bóng bật ngẫu nhiên khỏi đối thủ hoặc pha cứu bóng. Trọng tài cân nhắc bóng có đi tới đồng đội dự kiến, cầu thủ có thời gian quan sát, hướng di chuyển của bóng và khả năng kiểm soát hay không. ^[1]

Một pha cản phá hoặc cứu bóng nhằm ngăn bóng vào lưới được xử lý riêng: nếu bóng bật tới cầu thủ tấn công ở vị trí việt vị, cầu thủ đó có thể bị phạt vì hưởng lợi từ pha cứu bóng. Chỉ việc hậu vệ chạm bóng không đủ để kết luận đã có pha chơi bóng chủ ý; cần phân biệt hành động kiểm soát với phản xạ cản bóng trong tình huống nguy hiểm.

Việt vị có thể xảy ra trực tiếp từ quả phát bóng lên hoặc ném biên không?

Cầu thủ không bị phạt việt vị nếu nhận bóng trực tiếp từ quả phát bóng lên, quả ném biên hoặc quả phạt góc. Ngoại lệ này áp dụng cho đường bóng được đưa vào cuộc trực tiếp từ các tình huống nêu trên. Nếu sau đó một đồng đội khác chạm bóng và chuyền tiếp, tình huống mới được đánh giá theo vị trí của người nhận tại thời điểm chạm bóng mới. ^[1]

Không nên nhầm ngoại lệ với việc cầu thủ có thể đứng bất kỳ đâu trong mọi tình huống. Khi bóng được đồng đội chơi trong diễn biến mở, tiêu chí vị trí và tham gia tích cực vẫn áp dụng. Nguồn đưa bóng vào cuộc — ném biên, phạt góc, phát bóng lên hay đường chuyền thông thường — có thể làm thay đổi cách đánh giá.

Thủ môn có được tính khi xác định cầu thủ đối phương áp chót không?

Luật dùng cầu thủ đối phương áp chót làm mốc, chứ không mặc định thủ môn luôn là người cuối cùng. Thủ môn thường đứng gần cầu môn nhất, nhưng nếu thủ môn đã rời vị trí và có hai đồng đội khác ở gần đường cầu môn hơn cầu thủ tấn công, mốc áp chót có thể là một trong hai cầu thủ đó. Vì vậy, khung việt vị phải xét vị trí của tất cả cầu thủ đối phương, không chỉ thủ môn. ^[1]

Tay và cánh tay không được tính để xác định vị trí việt vị. Với thủ môn, ranh giới tay được tính theo đường dưới nách; với cầu thủ khác, bộ phận tay không tạo ra vị trí việt vị. Những đường kẻ truyền hình có thể giúp minh họa, nhưng chỉ phần cơ thể được luật quy định mới được dùng để so sánh với bóng và cầu thủ áp chót.

Đá phạt việt vị ở đâu?

Khi trọng tài xác định có lỗi việt vị, trận đấu được tiếp tục bằng quả đá phạt gián tiếp tại nơi cầu thủ phạm lỗi, kể cả khi vị trí đó nằm ở phần sân của chính đội vi phạm. Điểm đá không nhất thiết là nơi cầu thủ nhận bóng hoặc nơi hậu vệ cuối cùng đứng; vị trí phạm lỗi thường gắn với hành vi tham gia tích cực như chạm bóng hoặc cản trở đối thủ. ^[1]

Nếu cầu thủ chạy ra ngoài sân để tránh tham gia, trọng tài vẫn có thể xử lý nếu cầu thủ quay lại và tham gia từ vị trí việt vị. Ngược lại, việc rời sân không tự động tạo lỗi nếu cầu thủ không ảnh hưởng pha bóng. Trọng tài xem cả vị trí lúc đồng đội chơi bóng lẫn hành động sau đó để quyết định điểm khởi động lại.

Cách đọc một tình huống việt vị theo từng bước

Trước tiên, xác định thời điểm đồng đội chơi hoặc chạm bóng. Tiếp đó so sánh vị trí của cầu thủ tấn công với bóng, nửa sân đối phương và cầu thủ đối phương áp chót, chỉ tính đầu, thân và chân. Cuối cùng xác định cầu thủ đó có chạm bóng, tranh chấp, che tầm nhìn hay hưởng lợi từ bóng bật/cứu bóng hay không. ^[1]

Nếu pha bóng bắt đầu từ ném biên, phạt góc hoặc phát bóng lên trực tiếp, ngoại lệ việt vị có thể áp dụng. Nếu hậu vệ chủ động chơi bóng, cần đánh giá khả năng kiểm soát; pha bật lệch hoặc cứu bóng không giống một đường chuyền có chủ ý. Người hâm mộ có thể theo dõi Xem các trận bóng đá trực tiếp cùng KLIVE và lần lượt kiểm tra các yếu tố này để hiểu vì sao trọng tài phất cờ hoặc cho trận đấu tiếp tục.

Câu hỏi thường gặp